Sale sądowe

Sale dydaktyczne wyposażone w meble i urządzenia sądowe stanowią pomoc w prowadzeniu zajęć z przedmiotów o tematyce prawnej, w szczególności przy omawianiu zagadnień związanych z procesem sądowym. Niezależnie od przyszłej drogi zawodowej ucznia lub studenta, która w wielu przypadkach nie będzie związana z pracą w sądzie, znajomość zasad funkcjonowania „trzeciej władzy” oraz poznanie podstawowych reguł rządzących procedurami sądowymi stanowi ważny aspekt edukacji prawnej i obywatelskiej. Możliwość uczestniczenia w zajęciach poglądowych ułatwia bowiem zrozumienie zasad działania sądu, funkcji pełnionych przez uczestników postępowania oraz przebiegu procesu sądowego.
Wydziałowa sala sądowa na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Politechniki Opolskiej została utworzona w roku 2013. Oryginalne meble sądowe zostały przekazane przez Sąd Okręgowy w Opolu, zaś togi sędziowskie przez Sąd Okręgowy w Gliwicach. Z kolei szkolna sala sądowa w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr II w Opolu została utworzona w roku 2012. Oryginalne meble sądowe zostały przekazane przez Sąd Rejonowy w Brzegu, dodatkowe fotele sędziowskie przekazał Sąd Rejonowy w Zawierciu, zaś togi sędziowskie przekazano z sądów wrocławskich.

Wydziałowa sala sądowa na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Politechniki Opolskiej

Szkolna sala sądowa w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr II w Opolu

Układ obu sal dydaktycznych odzwierciedla wystrój prawdziwej sali sądowej. Za stołem sędziowskim, na najwyższym środkowym fotelu, zasiada przewodniczący, którym zawsze jest sędzia zawodowy. W zależności od rodzaju sprawy może on orzekać samodzielnie, przy pomocy dwóch sędziów zawodowych albo dwóch ławników. Prawo polskie przewiduje trzy podstawowe rodzaje postępowań. Sądy powszechne rozpatrują sprawy karne i sprawy cywilne. Sprawy karne rozpatrywane są w postępowaniu karnym, natomiast majątkowe i niemajątkowe sprawy cywilne, sprawy rodzinne i opiekuńcze, sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz sprawy gospodarcze rozpatruje się w postępowaniu cywilnym. Z kolei sądy administracyjne rozpratrują sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Po prawej stronie sędziego zasiada strona czynna, która rozpoczęła proces poprzez wniesienie do sądu odpowiedniego pisma procesowego. W postępowaniu karnym stroną czynną jest oskarżyciel, który wnosi do sądu akt oskarżenia. Oskarżycielem publicznym, działającym w imieniu państwa, jest prokurator lub inny uprawniony organ państwa. W procesie karnym może również występować pokrzywdzony, który działa obok prokuratora (jako oskarżyciel posiłkowy) albo zamiast prokuratora (jako oskarżyciel prywatny). W postępowaniu cywilnym stroną czynną jest powód, który wnosi do sądu pozew. Powód może być reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, którym może ustanowić adwokata lub radcę prawnego.
Po lewej stronie sędziego zasiada strona bierna, która została wezwana do udziału w procesie. W postępowaniu karnym stroną bierną jest oskarżony. Posiada on prawo do korzystania z pomocy obrońcy, którym może być wyłącznie adwokat. W postępowaniu cywilnym stroną bierną jest pozwany. Podobnie, jak powód, pozwany może być reprezentowany przez pełnomocnika procesowego. Ponadto w każdym procesie cywilnym może uczestniczyć prokurator.
W trakcie procesu sądowego odbywa się zbieranie i ocena dowodów przez sąd. Dowodem może być praktycznie wszystko, co pozwala sądowi ustalić fakty potrzebne do wydania wyroku. W szczególności dowodem mogą być zeznania świadka, opinia biegłego, ślady pozostawione na miejscu przestępstwa, przedmioty materialne, dokumenty itp. Szczególne znaczenie mają zeznania świadków, które składane są przy pulpicie ustawionym naprzeciw sędziego. Przed złożeniem zeznań świadek co do zasady składa przyrzeczenie, w którym zobowiązuje się mówić prawdę niczego nie zatajając.